ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ‘ಪುನರ್ನವ’ ನರ್ಸರಿಯು ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ನರ್ಸರಿಯ ಕುರಿತಾದ ಸಮಗ್ರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ:

ನರ್ಸರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ

ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ: ‘ಪುನರ್ನವ’ ಎಂದರೆ ಪುನಶ್ಚೇತನ (Rejuvenation) ಎಂದರ್ಥ. ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಈ ಸಸ್ಯದ ಹೆಸರನ್ನೇ, ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾಡನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ನರ್ಸರಿಗೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ಥಾಪಕಿ: ಸೀಮಾ ಎಂಬುವವರು ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಿಂದ ಈ ನರ್ಸರಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ವ್ಯಾಪ್ತಿ: ಸುಮಾರು 3 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ಈ ನರ್ಸರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ 180ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಜಾತಿಗಳ ಒಂದೂವರೆಯಿಂದ ಎರಡು ಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಸಸಿಗಳಿವೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು

ನರ್ಸರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

1. ಶತಾವರಿ (ಹಲವು ಮಕ್ಕಳ ಬಳ್ಳಿ):

ಇದನ್ನು ತಾಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ‘ಶತಾವರಿ ಕಲ್ಪ’ವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿ ಬಾಣಂತಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

* ಹದಿಹರೆಯದ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳ ಋತುಚಕ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಇದು ರಾಮಬಾಣ.

* ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

* ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮೆಡಿಸಿನಲ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಈ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

2. ಔಷಧೀಯ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮರಗಳು:

ಕೊರಜಿ (Ixora brachiata): ಇದನ್ನು ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ (Pollination) ಸಹಕಾರಿ.

ಕೋಣನ ಕೊಂಬು (ಶೋನಕ): ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಯುರ್ವೇದ ಔಷಧ ‘ದಶಮೂಲ ಅರಿಷ್ಠ’ದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.

ಕಗ್ಗಲಿ (Acacia catechu): ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಪಾನ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಕತ್ತನ್ನು ಇದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಮುದ್ರ ಫಲ: ಇದು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಕಾಯಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ಗುಣ ಹೊಂದಿವೆ.

ದುರ್ವಾಸನೆ ಮರ: ಇದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರೋಧಿ ಔಷಧವನ್ನು (Camptothecin) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. **ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಬೇಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು:**

* **ಕವಳಿ ಹಣ್ಣು:** ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಜಾಮ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ವಾಶ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು **ಬಯೋ-ಫೆನ್ಸಿಂಗ್ (ಜೈವಿಕ ಬೇಲಿ)** ಗಾಗಿಯೂ ಪ್ರಮೋಟ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

* **ಕಲ್ಲು ಸಂಪಿಗೆ:** ಪ್ರಾಣಿ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕಾಡು ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡ.

ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಬೀಜ ಸಂಗ್ರಹಣೆ

ಬೀಜ ಪ್ರಸಾರ: ಕೆಲವು ಬೀಜಗಳ ಮೊಳಕೆ ಒಡೆಯಲು (Germination) ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀರ್ಣಾಂಗವ್ಯೂಹದ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುವುದು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಳಲೆಕಾಯಿ ಬೀಜಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ತಿಂದ ನಂತರ ಅವುಗಳ ಹಿಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದಾಗ ಬೇಗನೆ ಮೊಳಕೆ ಒಡೆಯುತ್ತವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಭೇದಗಳ ರಕ್ಷಣೆ: ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತರುವ ವಿದೇಶಿ (Exotic) ಸಸಿಗಳಿಗಿಂತ ನಮ್ಮ ಮಣ್ಣಿನ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರಕ.

ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು: ನರ್ಸರಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20-25 ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಂಡಮಿಕ್ ಸಸ್ಯ ಅಬುಟಿಲಾನ್ ರಾನಡೆ ಮತ್ತು ಸಂಡೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಕ್ರೋಟಲೇರಿಯಾ ಸಂಡೂರೆನ್ಸಿಸ್ ನಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಈ ನರ್ಸರಿಯು ಕೇವಲ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನಷ್ಟೇ ಹೊಂದಿರದೆ, ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅರಣ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪುನರ್ನವ ನರ್ಸರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಗಳು ನಿಮಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ:

ಸ್ಥಳ: ಈ ನರ್ಸರಿಯು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ (Aralumallige) ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ದಾರಿ: ಇದು ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ – ನೆಲಮಂಗಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ

ದೂರ: ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರದಿಂದ ಸುಮಾರು 7 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿದರೆ ಈ ನರ್ಸರಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು

ಪುನರ್ನವ ನರ್ಸರಿಯಲ್ಲಿ 180ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 20 ರಿಂದ 25 ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ:

ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯಗಳು (Endangered Species)

ಕ್ರೋಟಲೇರಿಯಾ ಸಂಡೂರೆನ್ಸಿಸ್ (Crotalaria sandurensis): ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಸಂಡೂರು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಅಬುಟಿಲಾನ್ ರಾನಡೆ (Abutilon ranadei): ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೆಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ, ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಸ್ಯವಿದು. ಇದನ್ನು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ ‘ಸೋನ್ ಘಂಟ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ದುರ್ವಾಸನೆ ಮರ (Nothapodytes nimmoniana): ಈ ಮರದ ಹೂವುಗಳು ಹೂ ಬಿಟ್ಟಾಗ ತೀವ್ರವಾದ ದುರ್ವಾಸನೆ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ವಿರೋಧಿ ಔಷಧವಾದ ‘ಕ್ಯಾಂಪ್ಟೋಥೆಸಿನ್’ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಔಷಧೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಹತ್ವದ ಮರಗಳು

ಕೋಣನ ಕೊಂಬು ಅಥವಾ ಶೋನಕ (Oroxylum indicum): ಇದರ ಕಾಯಿಗಳು ಕೋಣನ ಕೊಂಬಿನ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಔಷಧ ದಶಮೂಲ ಅರಿಷ್ಠ’ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತು ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಸಮುದ್ರ ಫಲ (Barringtonia acutangula): ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಮಹತ್ವವಿರುವ ಈ ಮರದ ಕೆಳಗೆ 20ನೇ ಬುದ್ಧನಿಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಪ್ರತೀತಿ ಇದೆ. ಇದರ ಕಾಯಿಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುವ (Buoyant) ಗುಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ.

ಟಿಕಾಮಲಿ (Gardenia resinifera): ಈ ಸಸ್ಯವು ತನ್ನ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಂಟನ್ನು (ರೆಸಿನ್) ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಯ ಜಂತುಹುಳು ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅರಿಶಿನ ಬೂರುಗ (Cochlospermum religiosum): ಇದು ಸುಂದರವಾದ ಹಳದಿ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಸಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮಾಕಳಿದುರ್ಗ ಮತ್ತು ದೇವರಾಯನದುರ್ಗದಂತಹ ಕಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಕೊರಜಿ (Ixora brachiata): ಇದನ್ನು ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಕರಂದ ಹೆಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ (Pollination) ಅತ್ಯಂತ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ.

 

ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೇಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು

ಕವಳಿ ಹಣ್ಣು (Carissa carandas): ಇದನ್ನು ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಜಾಮ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ವಾಶ್ ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಳ್ಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಈ ಗಿಡವನ್ನು ಸಜೀವ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ‘ಜೈವಿಕ ಬೇಲಿ’ (Bio-fencing) ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕಲ್ಲು ಸಂಪಿಗೆ (Flacourtia montana): ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಈ ಕಾಡು ಹಣ್ಣಿನ ಗಿಡವು ಪಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಕುಂಟು ನೇರಳೆ: ಇದು ನೇರಳೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಬಿಡುವ ಮೂಲಕ ಜೇನುನೊಣಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಿಂಧೂರ ಮರ: ಇದರ ಬೀಜಗಳಿಂದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಡೈ (Natural Dye) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಮಹಿಳೆಯರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಶತಾವರಿ ಸಸಿಗಳನ್ನು ನರ್ಸರಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.